KOSGEB, Türkiye'deki mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) ile yeni girişimcilere hibe ve sıfır faizli geri ödemeli finansman sağlayan, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı bir kamu kuruluşudur. Desteklenen sektörlerde yer alan ve KOBİ beyannamesi onaylı tüm tüzel ve şahıs işletmeleri, üst limiti 14 milyon TL'ye varan desteklerden yararlanabilir.
1. KOSGEB Nedir ve Temel Amacı Ne?
KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), 3624 sayılı Kanun ile 1990 yılında kurulmuş; Türkiye'deki sanayi, üretim ve hizmet sektörlerinin rekabet gücünü artırmayı, uluslararası pazarlara entegrasyonunu sağlamayı ve istihdam kalitesini yükseltmeyi misyon edinmiş ulusal bir kalkınma mekanizmasıdır.
Geleneksel ticari kredilerin yüksek finansman maliyetleri karşısında KOSGEB, stratejik sektörlerde faaliyet gösteren KOBİ'lere geri ödemesiz hibeler, sıfır faizli uzun vadeli işletme sermayesi ve teknoloji dönüşüm destekleri sağlayarak işletmelerin sermaye yapısını güçlendirir.
Nûans Uzman Notu: KOSGEB destekleri bir defaya mahsus değildir. Bir programdan başarıyla faydalanıp projeyi kapatmış olmanız, takip eden dönemlerde yeni çağrılara veya farklı nitelikteki Ar-Ge/İhracat programlarına başvurmanıza engel teşkil etmez.
2. Kimler KOSGEB Desteklerinden Yararlanabilir?
KOSGEB destekleri yalnızca yeni şirket kuran girişimciler için değil, ölçek büyütmek veya küresel pazarlara açılmak isteyen köklü firmalar için de tasarlanmıştır. Desteklerden yararlanmanın anahtar kriterleri şunlardır:
- Yeni Girişimciler: Girişimcilik eğitimini tamamlamış, son 1 yıl içinde şahıs veya limited/anonim şirket kurmuş, ilk defa iş hayatına atılan kurucular.
- İmalatçı KOBİ'ler: Sanayi Sicil Belgesine sahip, makine teçhizat parkurunu yenilemek ya da kapasite artışı gerçekleştirmek isteyen üretim tesisleri.
- İhracat Odaklı İşletmeler: Yurt dışı pazar payını artırmak, uluslararası fuarlara katılmak ve yabancı dilde tanıtım faaliyeti yürüten ticari kuruluşlar.
- Teknoloji ve Yazılım Geliştiriciler: Yenilikçi ürün, yeşil teknoloji veya dijital dönüşüm odağında prototip geliştiren tescilli Ar-Ge birimleri.
3. 2025 KOSGEB KOBİ Tanımı ve Sınırları
Türkiye'de KOBİ tanımı, Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik çerçevesinde yıllık çalışan sayısı ile net satış hasılatı / mali bilanço kriterlerine göre sınıflandırılır:
- Mikro Ölçek: Yıllık 10 kişiden az çalışan istihdam eden ve yıllık net hasılatı 10 milyon TL'yi aşmayan işletmeler.
- Küçük Ölçek: Yıllık 50 kişiden az çalışan istihdam eden ve yıllık net hasılatı 100 milyon TL'yi aşmayan işletmeler.
- Orta Ölçek: Yıllık 250 kişiden az çalışan istihdam eden ve yıllık net hasılatı 500 milyon TL'yi aşmayan işletmeler.
4. Hangi Sektörler Kapsam Dışındadır?
KOSGEB mevzuatı uyarınca bazı faaliyet kodları, kamu kaynaklarının etkin dağılımı ilkesi gereği destek kapsamı dışında bırakılmıştır. Başvuru yapmadan önce vergi levhanızdaki ana NACE kodunun desteklenenler listesinde olduğundan emin olunmalıdır:
- Birincil Tarım ve Hayvancılık: Tarımsal üretim ve canlı hayvan yetiştiriciliği, KOSGEB yerine Tarım ve Orman Bakanlığı ile TKDK (IPARD) destekleri kapsamındadır.
- Finans ve Sigorta Faaliyetleri: Bankacılık, factoring, sigorta acenteleri ve döviz büroları desteklenmez.
- Gayrimenkul ve Emlakçılık: Gayrimenkul alım-satım ve kiralama aracılığı hizmetleri kapsam dışıdır.
- Eğitim Kurumları ve Şans Oyunları: Özel ilk/orta dereceli okullar ve şans oyunları bayilikleri yararlanamaz.
5. Hibe ve Geri Ödemeli Destek Karşılaştırması
KOSGEB destek modelleri temel olarak ikiye ayrılır: geri ödemesiz (karşılıksız hibe) ve uzun vadeli, sıfır faizli geri ödemeli destekler. İşletmenin nakit projeksiyonuna göre doğru harmanı belirlemek önem taşır.
- Geri ödeme şartı: Karşılıksız hibede geri ödeme yoktur; geri ödemeli destekte 2 yıl ödemesiz dönem ve 24-36 ay eşit taksitle %0 faizli geri ödeme uygulanır.
- Destek üst limiti: Karşılıksız hibede 2,5 milyon TL'ye, geri ödemeli destekte 14 milyon TL'ye kadar kaynak kullandırılabilir.
- Teminat ihtiyacı: Karşılıksız hibede genelde teminat aranmaz; geri ödemeli destekte KGF veya banka teminat mektubu istenir.
- Destek oranı: Karşılıksız hibede %60-%80, geri ödemeli destekte %70-%100 aralığında destek oranı uygulanır.
6. Adım Adım Başvuru Süreci
KOSGEB destek süreçleri tamamen e-Devlet entegrasyonuyla dijital ortamda yönetilmektedir. Bürokratik aksaklık yaşamamak için sürecin kronolojik sırayla izlenmesi gerekir:
- 1. E-Devlet Üzerinden KOSGEB Sistemine Giriş: Şirket yetkilisi veya imza sirkülerine sahip yönetici, e-Devlet şifresiyle KOSGEB KOBİ Bilgi Sistemi (KBS) portalına giriş yapar.
- 2. KOBİ Beyannamesinin Doldurulması ve Onayı: Geçmiş mali yıla ait gelir tablosu, bilanço ve SGK hizmet dökümleri sisteme işlenir; KOSGEB uzmanı beyannameyi kontrol edip KOBİ vasfını onaylar.
- 3. NACE Faaliyet Kodu Uygunluk Kontrolü: Firmanın vergi levhasındaki NACE kodunun güncel KOSGEB Sektör Destekleme Listesi'nde açık olup olmadığı teyit edilir.
- 4. Proje Dosyası Hazırlığı ve Kurul Değerlendirmesi: İş planı, proforma faturalar, fizibilite tabloları ve stratejik gerekçeler sisteme yüklenir; bağımsız jüri kurulu önünde savunma gerçekleştirilir.
